30 Aralık 2013 Pazartesi

iSTANBUL’A iMZASINI ATTI

Dünyanın en büyük yapı sanatçılarından Osmanlı baş mimarı Mimar Sinan’ın, İstanbul’daki en önemli yapıtlarını inceledik

iSTANBUL’A iMZASINI ATTI

374

Mimar Sinan 92 cami, 52 mescit, 55 medrese, 7 darül-kurra, 20 türbe, 17 imaret, 3 darüşşifa (hastane), 6 suyolu, 10 köprü, 20 kervansaray, 36 saray,  8 mahzen ve 48 de hamam olmak üzere, toplam  374 eser verdi.

SÜLEYMANiYE CAMi

Kanuni Sultan Süleyman adına 1551-1558 yılları arasında inşa edildi. Mimar Sinan’ın kalfalık devri eseri olarak nitelendirilen Süleymaniye Cami; medrese, kütüphane, hastane, hamam, imaret, hazire ve dükkânlardan oluşan Süleymaniye Külliyesi’nin bir parçası. Klasik Osmanlı mimarisinin en önemli örneklerinden.

ŞEHZADEBAŞI CAMi

Şehzade Mehmet Cami ya da Şehzadebaşı Cami, Mimar Sinan’ın inşa ettiği ilk büyük camidir. Şehzadebaşı semtinde, Kanuni Sultan Süleyman tarafından, 22 yaşında ölen oğlu Şehzade Mehmet adına, 1543-1548 yılları arasında yaptırılmıştır. Mimar Sinan’ın “Çıraklık eserim” dediği caminin ikişer şerefeli çifte minaresi vardır. İmaret ve medrese, tabhane, türbeler cami bahçesinde ve arka sokaktadır. Şehzade türbesinin içi rengarenk çinilerle doludur. Ortadaki sandukada Şehzade Mehmed, sağında Şehzade Cihangir, solunda Hümaşah Sultan yatar. Şehzade türbesinin sol tarafında Rüstem Paşa’nın türbesi bulunur. Diğer şehzade türbeleri Vefa tarafındadır. Dış avluda Pargalı İbrahim Paşa’yla Destari Mustafa Paşa’nın türbeleri vardır.

HASEKi CAMi

Haseki Cami, Fatih’te, Haseki’yle Cerrahpaşa arasında, Kanuni Sultan Süleyman’ın hasekisi Hürrem Sultan tarafından 1538-1551 arasında yaptırılmıştır. Sinan’ın İstanbul’daki ilk eseri olan Haseki Külliyesi, devrindeki bütün mimari unsurları taşır. Cami, medrese, sübyan mektebi, imaret, darüşşifa ve çeşmeden oluşan külliyede cami, diğer kısımlardan ayrıdır. 1539’da Sinan’ın özgün tek kubbeli yaptığı caminin I. Ahmet zamanında (1612) giriş duvarı kaldırılmış ve iki sütunla bir kubbe daha eklenerek bina genişletilmiş. Medresenin pencereleri üzerinde kalmış olan iki çini pano, Topkapı Sarayı Müzesi’nde Türk Çinileri dairesinde sergileniyor.

SOKULLU MEHMET PAŞA CAMi

Unkapanı Köprüsü’nün Galata ayağının dibinde, Azapkapı semtinde yer alır. Sinan, Selimiye’yi tamamladıktan iki yıl sonra 1578’de, Sokullu Mehmet Paşa adına yapmıştır. Selimiye stilinde yapılan caminin altı mahzendir. Giriş kapısı köprü tarafındadır. Caddeden gelinen bir patikadan dönülerek girilir.

MİHRİMAH SULTAN CAMİ

Üsküdar’dadır. Kanuni Sultan Süleyman’ın Hürrem Sultan’dan olma kızı Mihrimah Sultan için yaptırılmıştır. Sinan’ın erken dönem eserlerindendir. Kubbesi üç yanından yarım kubbelerle desteklenmiştir, ama ön cephede yarım kubbe yoktur.

 

AŞKI İÇİN YAPTI

Bir rivayete göre, Kanuni Sultan Süleyman’ın kızı Mihrimah Sultan 17’sine bastığında, iki kişi onunla evlenmek ister. Biri Diyarbakır Valisi Rüstem Paşa, diğeriyse Mimar Sinan’dır. Padişah kızını Rüstem Paşa’ya verir. Koca Sinan evlidir, 50’sindedir ve de Mihrimah Sultan’a aşıktır. Üsküdar’a 1540 yılında Mihrimah Sultan Cami’nin temelini atar ve 1548’de bitirir. Sonrasında, ilk kez padişah fermanı olmaksızın, Edirnekapı’da, İstanbul’un en yüksek tepelerinden birine, Mihrimah Sultan adına ikinci bir eser yapmaya koyulur. Mihrimah Sultan’ın doğum günü 21 Mart’ta, yani geceyle gündüzün eşit olduğu günde, Edirnekapı Cami’nin tek minaresi ardından güneş batarken, Üsküdar’daki caminin ardından ay doğar. Mihrimah, yani ‘Mihrü Mah’, Farsça ‘Güneş ve Ay’ anlamına gelir.

Kadırga Limanı: Sinan’ın en güzel eserlerindendir. Üç padişaha sadrazamlık yapan Sokullu Mehmet Paşa adına, 1571’de, karısı tarafından yaptırılmıştır. Dik yokuşlardan oluşan sokakların arasında kurulan, üç sokaktan ve üç farklı kottan girilen külliyenin avlusuna merdivenlerle ulaşılarak pek sık rastlanmayan bir zenginlik yaratılmıştır. Avluda mermer bir şadırvan yer alır. Camide, İznik çinileri ve orijinal kalem işleri de bulunur.
Büyükçekmece: 1567 yılında Sokullu Mehmet Paşa tarafından Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Ahşap olan cemaat yeri, sonradan yapılan ilavelerle değiştirilmiştir. En önemli özelliği, yekpare taştan oyularak yapılan ve bir eşi Mısır’da bulunan minaresidir. Caminin karşısında Kurşunlu Han, yanı başındaysa Kanuni Sultan Süleyman Çeşmesi yer alır. Her üçü de Kanuni Sultan Süleyman Köprüsü’nün başındaki turistik alandadır.

KiMDiR?

Kayseri’nin Ağırnas köyünde doğdu. Yavuz Sultan Selim zamanında devşirme olarak İstanbul’a getirildi. Devrinin mahir ustaları mahiyetinde han, çeşme ve türbe inşaatında çalıştı. Kara Buğdan seferinde Prut nehri üzerine 13 günde kurduğu köprüyle Kanuni Sultan Süleyman’ın takdirini kazandı. Aynı sene başmimarlığa yükseldi. Katıldığı seferlerde Suriye, Mısır, Irak, İran, Balkanlar, Viyana’ya kadar Güney Avrupa’yı görüp mimari eserleri inceledi. Başyapıtı, “Ustalık eserim” dediği Selimiye Camisi’dir. Osmanlı padişahları I. Süleyman,
II. Selim ve III. Murat dönemlerinde baş mimar olarak görev yapmıştır.

NEŞE MESUTOĞLU / nese.mesutoglu@milliyet.com.tr