10 Ocak 2012 Salı
Jurnal

Göl kurursa hayat biter!

10.01.2012

Burdur Gölü hızla kuruyup, yok oluyor. Bu gidişle gölün yerinde tuzlu su birikintisi kalacak. Tarım bitecek, canlı çeşitliliği azalacak, insanlar perişan olacak. Hâlâ geç kalınmış değil! “S.O.S” veren Burdur Gölü’nden bildiriyorum

 


Bu insanlar ne yapıyor dersiniz? Burdur Gölü’nün yok oluşuna dikkat çekmek için, gölün kuruyan tabanına yatıyor! Çok değil, 20 yıl önce burası göldü...
Fotoğraf: Berkay Kuyzu

 

Burdur’da hava rüzgarlı, soğuk ve yağışlı... Buna rağmen yüzlerce insan, geçen cumartesi günü Burdur  Gölü’nün kurumuş alanında bir araya geldi. “Göl yoksa Burdur yok” diyerek ‘S.O.S’ şeklini aldık ve yere uzandık. Amaç, hızla kuruyan Burdur Gölü’nün yok olma tehlikesine dikkat çekmekti.
Güzel haber şu: Normalde doğa için yapılan eylemlerde pek göremediğimiz devlet temsilcileri de oradaydı... Burdur Belediye Başkanı ve Burdur CHP Milletvekili de Doğa Derneği’nin düzenlediği eyleme bizzat katılarak destek verdi.
Bu birlik tablosunun ne kadar önemli ve zaruri olduğunu anlamak için kötü habere gelelim. Burdur Gölü, son 30 yılda sahip olduğu suyun yaklaşık üçte birini kaybetti. Bu gidişle 2080 yılında  80 km2’lik, yararsız bir su kütlesine dönüşecek.
Anlayacağınız Burdur’un sadece görsel güzelliği değil, geleceği de tehlikede. Çünkü gölün yok  olması, şehirdeki tarımı, hayvancılığı da bitirecek. Burdur’un yüzde 60’ı tarımla uğraşıyor ve göl çevresi, Türkiye’nin en önemli sulak alanlarından.
Göl kurursa yöre iklimi değişecek. Suyun çekilmesiyle rüzgar erozyonu riski herkesin sağlığı için bir tehdit. Göç tetiklenecek. 

Yağış burada su nerede?
Peki koskoca bir göl, neden buharlaşıp kurur? Akla ilk gelen cevap, yağış miktarının azalması ve küresel ısınma. Ancak Burdur Gölü’nün durumu farklı!   Burdur’un buharlaşa buharlaşa erimesinin ve göldeki iklim değişikliğinin nedeni, insan evladının yeryüzündeki faaliyetleri.
Evet. Burdur’da yağış miktarı azalmadı! Ancak 1970’ten beri gölü besleyen akarsuların üzerine yapılan baraj ve göletler, gölün hızla kurumasına neden oluyor. Ayrıca tarımda aşırı ve yanlış su kullanımı, bu soruna tuz biber ekiyor. Burdur Gölü havzası, suları denize ulaşmayan, kapalı bir havza. Göle düşen yağışın yanı sıra en önemli beslenme kaynakları akarsular ve yeraltı suları. Kalkıp bunları tıkar, yok ederseniz işte böyle üzücü ve geri dönülmez  noktalara geliniyor!


Dikkuyruk, sadece Burdur Gölü’nde yaşayan ve nesli tehlikede olan bir kuş.
Fotoğraf: Tamer Yılmaz

Mermerle karın doymaz
Burdur’da geçirdiğim iki günde karışık duygulara kapıldım. Gölün nasıl kuruduğunu çıplak gözle görmek yeterince üzücü. Buna bir de gölün çevresindeki dağlarda yapılan mermercilik faaliyetlerini ekleyince hafiften depresyona girdim. Tepeler tıraşlana tıraşlana sadece doğal güzelliğini bozmamış. Yüzyıllar içindeki oluşumu yok ederek rüzgar hareketleri değiştirmeye başlamış. Kanserojen mermer tozlarının tarım alanlarına düşmesine yol açtığı zararlar henüz bilinmiyor. Kanser vakaları artınca mı  öğreneceğiz?
Doğadan hammaddeyi almak insan evladı için artık çok kolay iş. Kes tepeyi, indir parayı cebe! Ancak bunları yaparken insan, karnının mermerle doymayacağını hesaplamıyor... Birileri çok kazanıyor ama yörede yaşayan çoğunluk aç kalıyor. Her şeye rağmen çok geç kalınmış değil. Gölü korumaya yönelik yönetim planı 2008’de  hazırlandı ama belli ki yetersiz. Yetkililere düşen görev, bu planı daha işlevsel hale getirmek için farklı çözümleri tartışmak ve belirlenen alanı genişletmek.
Ancak o zaman kurtuluş umudu var. Çünkü su yoksa,  Burdur da yok!

DERELER GÖLE ULAŞAMIYOR

* Gölü besleyen en büyük akarsu Bozçay’ın üzerinde tam 14 baraj ve gölet var. Karaçal Barajı’nın su tutmasıyla birlikte Bozçay’ın suları artık Burdur Gölü’ne ulaşmaz oldu!
* Göl çevresinde açılan çok sayıda sondaj kuyusu da gölü besleyen yer altı suyunun azalmasına neden oluyor. Havzada sadece ruhsatlı kuyulardan yılda   42 hm3  su çekiliyor. 
* Türkiye’nin tespit edilen 305 önemli doğa alanından biri, Burdur Gölü. Yani doğadaki canlı türlerinin nesillerini sürdürebilmeleri için özel önem taşıyan bir coğrafya burası. Göl çevresinde 194 farklı kuş türü yaşıyor. Ve ne yazık ki sayıları hızla azalıyor.