06 Ekim 2011 Perşembe
Yalvaç Ural
Yalvaç Ural yural@milliyet.com.tr
7’DEN 77’YE OKUL DIŞI BİLGİLER

Masalların sevimli kahramanı cüceler

16.10.2011

Masalların ilginç karakterleri içinde yer alır cüceler. En ünlülerinden biri Grimm Kardeşler’in derlediği “Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler” masalıdır. Her zaman çocuklara sevimli gözükmez cüceler, bazen de korkutur onları. Ama yine de öylesine zengindir ki cüceler edebiyatı, saymakla bitmez. Türk masallarında ünlü cücelere pek rastlanmaz. “Deli Gücük” masalında cüce ve cin karışımı bir karakter vardır. Bir de iki-üç Keloğlan masalında... Grimm masalları cüce kahramanlar açısından oldukça zengindir: “Gulliver Cüceler Ülkesinde”, “Değirmencinin Kızı ile Cüce” gibi... J.R.R. Tolkien’in Hobbitlerini, Elfleri de bu cüceler arasına katabiliriz. Çizgi kahraman “Şirinler” de aslında birer cücedir. 
Cüce, boyu ve organları normal insanlardan daha küçük kimselere verilen addır. Ama Afrika’daki Boşimanları, Kongo Pigmelerini, Grönland’daki Eskimoları, Norveç yakınlarında yaşayan Samoyetleri, Papuları bilim adamları cüce olarak görmüyor. Çünkü bunlar boyları 1.5 metreden daha kısa insanlar. Oysa cücelik vücuttaki bazı hormonların kötü çalışması ve kemik hastalıkları sonucunda ortaya çıkan bir şey. Yani cücelik genetik değil. Normal insanların cüce çocukları olabileceği gibi, cücelerin de normal çocukları olabiliyor.
* * *
Geçmişte cücelerin, masallar içinde yer almalarının “Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler” masalındaki gibi ormana dışlanmamalarının altında, belki de onların padişahlar, krallar tarafından eğlendirici bulunmaları yatıyor. Pek çok tarihi filmde palyaçoların, soytarıların yanında birkaç tane de cüce görülür. Bu değişmeyen bir fotoğraftır. Zekâları ve hazırcevaplıklarıyla eğlendirici insanlardır onlar. Kitaplar, saray cücelerinin en meşhurunun, Polonya Kralı Stanislas’ın ünlü “Bebek” adlı cüce Nikolas Ferris olduğunu söylüyor. Nikolas doğduğunda 270 gram ağırlığında ve 21 santim boyundaymış. Aynı dönemde yaşayan 72 santim boyundaki cüce Borulavski’nin birçok çocuğu varmış ve 98 yaşında ölmüş.
* * *
Osmanlı padişahlarının da saraylarında devamlı olarak 5-10 cüceleri vardı.  Bunlar padişahı eğlendirmek için eğitilirdi. Hatta şöyle ilginç bir hikâye anlatılır: Sultan İbrahim’in çok küçük bir cücesi varmış. Bu cüce o kadar küçükmüş ki, padişahın kürkünün içine sığabiliyormuş. Bir gün cüce kürkün içinden Sadrazam Kara Mustafa Paşa’ya dilini çıkarmış. Öyle sinirlenmiş ki sadrazam, cüceyi kürkün içinden çekip çıkarmış, denize atmış. Ama bu sadrazamın sonunu hazırlamış. İkinci Mahmut döneminden sonra da cücelerin saraya alınması yasaklanmış.
* * *
Onlar da yaşamlarını artık masalların kahramanları arasında sürdürüyorlar...
Dilimize çevrilmiş-çevrilmemiş, okumadığım kitaplar arasında, “Kırmızı Cüce”, “Cüceler Gezegeni Jüpiter”, “Cüceler Devlere Karşı”, “Cüce Terzi Masalları”, “Gnomes and Trous”, “Cüce Gezegeni Pluto: From Planet”, “Karbeyaz ile Gülkırmızı” gibi daha pek çok masalda pek çok cüce var... n
 


  • DÖRT X DÖRTBeyoğlu Hayal KahvesiSaat: 22.30Fiyat: 24 TL Tel: 0 212 244 25 58
  • DISNEY ON ICEOra ArenaSaat: 15.30Fiyat: 23-56 TL Tel: 0 212 640 25 20
  • NAZIM İLE BRECHTSabancı ÜniversitesiSaat: 20.00Fiyat: 20 TL Tel: 0 216 483 90 00
  • KIYIYA OTURMANIN BÖYLESİKumbaracı50Saat: 20.30Fiyat: 29 TL Tel: 0 212 243 50 51
  • GÖRÜNMEYENTiyatro KarnavalSaat: 20.30Fiyat: 23 TL Tel: 0 212 347 44 80