GTürkiye’de her 100 çiftten 15’inin çocuğu olmuyor. Yılda yaklaşık 40 bin çift, tüp bebek deniyor. Her yıl altı bin tüp bebek dünyaya geliyor ve yarıya yakınını ikiz ya da üçüzler oluşturuyor. Sağlık Bakanlığı’nın bu tür çoğul gebelikleri önlemek amacıyla embriyo transferinde sayıyı kısıtlayan ve ilk denemede sadece tek embriyo transfer edilmesini öngören yeni yönetmelik, son aylarda çok tartışıldı. Çift embriyo transferine, ikinci ve üçüncü denemelerde ve kadının 35’ten büyük olduğu durumlarda olanak veren yönetmelik, gebelik oranlarındaki başarı şansını düşüreceği gereçesiyle eleştirildi. Yönetmeliğin arkasındaki isim Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü Doç. Dr. İrfan Şencan, yeni düzenlemede karşı çıkılan bazı noktaların esnetilebileceğini belirterek, “Yönetmelik Allah kelamı değil, Anayasa değil. Gerekirse geri ödeme ile ilgili sorun konuşulur, değiştirilir” diyor. 

Yönetmelik neden oluşturuldu?
Embriyo sayısında sınırlama yapmazsak  çoğul gebelik riski artıyor. Tüp bebek tedavilerine bağlı çoğul gebelikler, doğal çoğul gebeliklerden daha riskli. Çoğul gebelik riskini azaltmak için embriyo sayısını sınırlayarak önlem aldık. 

Bu, gebelik ihtimalini azaltıyor.
Ama riskler düşüyor. Bunun için önemli konulardan biri üreme hücrelerinin dondurularak saklanması.

Ama sperm ve yumurta dondurma ülkemizde yasak. 
Üreme hücrelerinin saklanması evli çiftler için yasal, evli olmayan kişiler için yok. Üç aya kadar üreme hücrelerinin dondurularak saklanması öngörülüyor. Birinci ve ikinci denemede başarısızlık olduğu takdirde üçüncü kez deneme şansı bu şekilde veriliyor. Sadece öldükten sonra aynı embriyodan anne baba olunmasına izin vermiyoruz. 

Bekarların kanser tedavisi öncesi yumurta ya da sperm hücresini dondurması gündeme gelebilir mi?
Şu anda düşünmüyoruz. Taşıyıcı annelik olsun, üreme hücrelerinin banka şeklinde saklanması olsun aynı zamanda sosyal konular. Bence sosyal tarafı tıbbi tarafından daha önde. Dini tarafı demiyorum. Sperm ya da yumurta bankasından alınan yumurta veya spermiyle anne baba olma konusu Türkiye’de kabul edilmiyor. 


SGK iki yerine üç denemenin ücretini ödeyebilir 
İki yerine üç denemenin geri ödeme kapsamına alınması isteniyor, bu yönde yeni bir düzenlemeye gidilecek mi?
Gerçekten iyi hazırlanmış hastalarda ve iyi merkezlerde gebelik şansının üçe çıkarılması gerekiyorsa  tıbbi gerekçeyi sunalım ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile görüşelim. Bu öneriyi yabana atmıyorum.
Deneme sayısını üçe çıkarmak gerekliyse SGK’yla görüşülür. Bizim yönetmeliğimiz Allah kelamı değil, anayasa değil, değişmez bir şey değil. Ama gerçekten değişmesi gerektiğinin objektif olarak ortaya konulması lazım. Hiçbir zaman değişmez diye bir düşüncemiz yok. 

Merkezlerin sorumluluğu arttı
İrfan Şencan, yeni yönetmelikle birlikte merkezlere yüklenen sorumluluğun arttığını söyleyerek şöyle konuştu:
“Kadın, yardımcı üreme teknikleriyle hamile kalırsa yardımcı olan merkeze sorumluluk yüklüyoruz. Annenin gebelik sürecinin ve  doğumun takip edilmesini istiyoruz. Merkezler, kadının hamile kalmasıyla sorumluluğun bitmeyeceğini bilmeli.”

DÜZENLEME NE DiYOR?
-Merkezlerde birden fazla embriyo transfer edilmemesi esastır. Birinci uygulamada yaşa bakılmak-sızın tek embriyo, 35 yaş üzerinde ikinci uygulamada iki embriyo, sonraki uygulamalarda ise yaşa bakılmaksızın iki embriyo transfer edilebilir.
-Merkezlerde, çocuğun cinsiyetini belirleme amaçlı embriyo seçimi yapılamaz.
-Üremeye yardımcı tedavi teknikleri kullanarak oluşan çoğul gebeliklerde anne karnında sonlandırma yapılamaz. Ancak heyet raporuna göre redüksiyon işlemi yapılabilir. Aksi taktirde üç ay süre ile yeni hasta alımı durdurulur.