‘Şöhret için yazıyorum’
Bugün hangi romancıya sorsanız, “Edebiyat için yazıyorum” diyecek, uhrevi bir gerekçe anlatacaktır. Eh, herkes Jane Austen kadar delikanlı olacak değil ya! İşte J.P.Morgan koleksiyonundaki Austen
John Pierpont Morgan, modern bankacılık tarihinin en önemli isimlerinden. Ancak J.P. Morgan, bugünlere sadece paracıklarını sayarak gelmedi, 20. yüzyılın başında kültür ve sanat adına da olağanüstü bir adım attı. Babasının özel koleksiyonunu bir müzeye dönüştürme ve akademisyenlere açma fikri ondan çıktı. ‘The Morgan Library&Museum’ bugün Amerika’nın en önemli müzelerinden biri.
Şansıma, The Morgan’da İngiliz yazar Jane Austen’ın hayatını anlatan, “A Woman’s Wit- Bir kadının zekası” başlıklı sergiye denk geldim. Hoş, asıl şansım yazar Aslı Perker’le şehri turlamak: Dokuz yıldır New York’ta yaşayan Aslı olmasaydı, bu harikulade sergiyi büyük ihtimalle ıskalardım. Üstelik neyi kaçırdığımı bile bilemezdim!
Cümleyi tersten kurmak
Serginin özelliği, Jane Austen’ın yazdığı mektup ve notlardan oluşan en kapsamlı koleksiyon olması. Çoğunu ablası Cassandra’ya hitaben kaleme almış. Bazı sayfaları hem enine hem dikine, o incecik, zarif el yazısıyla doldurmuş. Meğer o zamanlar (18. yy sonu) kağıt bitince ısraf olmasın diye her köşesini kullanmak, adettenmiş!
Austen bu mektuplarda sadece iç dünyasını anlatmıyor: Komşuların dedikodusu, zamanın modası, sevdiği bir şiir hakkında düşündükleri, kısacası gündelik hayata dair her şeye yer vermiş. Yeğenine hitap ettiği mektubunda ise her kelimeyi tersten yazmış!
Sergide romanlarının bazı ilk baskıları, bu kitapların çevirileri, dönemi görsel olarak anlatan çizimler de var. En eşsiz parçaysa, Austen’ın elyazısıyla yazdığı, günümüze kadar gelen tek orijinal roman taslağı olan ‘The Lady Susan’.
Jane’in sırrı ne?
0Peki 18. yüzyıl sonu-19.yüzyılın başında yaşadığı halde, Jane Austen’ın bugün bile çok satan bir yazar olmasının sırrı nedir?
Elbette bunun tek bir cevabı yok. Austen, dönemin İngiliz adab-ı muaşeret kuralları ve kültürel kodlarıyla ilgili son derecede canlı betimlemeleriyle göklere çıkarıldı. Kadını, erkeği, aşkı... En çok da toplumun bireyi nasıl şekillendirdiğini, mükemmel akıcı bir dille anlatabildiği için başarılı oldu.
Cassandra’ya yazdığı mektuplarda, samimiyetine pes dedim. Bugün en sıradan yazarın, kendi kendine bile itiraf etmeyeceği, olayın özünü sergileyen tek bir cümleyi alıntılayarak bitirelim:
“Ben sadece şöhret için yazıyorum.”
BANKACI VE KÜLTÜR ADAMI 
Jane Austen’ın romanından uyarlanan film ‘Pride and Prejudice’da Keira Knightley başroldeydi.
Morgan Müzesi’nin bulunduğu bina, finansçı Pierpont Morgan’a ait özel bir kütüphaneydi. Morgan, Amerika’nın önde gelen koleksiyoncularından.
- Pierpont Morgan, 1890’da eski kitap ve desen baskılarını toplamaya başladı. Morgan’ın kütüphanesi 1902’de Madison Avenue’daki residansının yanında inşa edildi.
- 1924’te oğlu J.P.Morgan, Jr. (1837-1943) kütüphaneyi kamulaştırmaya karar verdi. Böylece hem babasının rüyasını gerçekleştirdi, hem de Amerikan kültürüne katkıda bulundu.
- Yıllar içinde müze, koleksiyonunu ve bulunduğu alanı genişlettiÖ 2006’da Pritzker ödüllü mimar Renzo Piano müzenin girişini, sahnesini ve ziyaretçilere ayrılan bölümleri genişletti.
- Piano’nun modern tasarımı, Morgan’dan miras kalan üç tarihi binayı çelik ve cam konstrüksiyonlarla birleştirdi.
- The Morgan’da dönemsel sergiler, konserler, film gösterileri düzenleniyor.
GÖKYÜZÜNDE?iNTERNET
- Amerika’da öyle her yerde internete kolayca bağlanamıyorsunuz. En bol yıldızlı otelde bile internet ücretli.
- BM’nin karşısında, delegelerin sıklıkla kaldığı Millenium otelin lobisinde internetin 1 dakikası 50 cent.
- Havaalanında da internet bağlantısı adeti yok. JFK 3. terminalde tek bir noktada ücretsiz Wi-Fi’a rastladım.
- Ancak uçarken internet kullanmak mümkün! Delta havayollarında ‘Gogo’ adıyla internet hizmeti veriyor. Kısa uçuşlar için 9.95 dolar, 24 saat için 14.95 dolar.
- Gogo’dan Wall Street Journal’daki tüm haberleri okuyabiliyorsunuz.
