Eskiden başı ağıranlar “Migrenim var” dediğinde, doktorlar “Her baş ağrısı migren değildir, migren çok nadir görülür” yanıtını verirdi. Oysa son yapılan çalışmalar, nadir denilen migrenin toplumda en sık rastlanan baş ağrısı tipi olduğunu belirledi.
Türkiye’de yüzde 16.4 oranında görülen migren, üç kadına karşın yalnızca bir erkeği etkiliyor. Kadınların doğurgan olduğu yaşlarda, migren görülme sıklığı artıyor.
Türkiye’de migrenlilerin yüzde 65’i tedavi gerektirirken, ancak yüzde beşi yani 14 hastadan biri tedavi altında. Migren ve baş ağrılarına dair yeni bulgularla ilgili sorularımızı, Türk Nöroloji Derneği Baş Ağrısı Çalışma Grubu üyesi ve Türkiye Nörolojik Bilimler Vakfı İkinci Başkanı Prof. Dr. Mustafa Ertaş yanıtladı. 

Migren ve baş ağrılarıyla ilgili güncel gelişmeler neler?
Eskiden toplumda sinirsel - gerilim tipi baş ağrısı oranları yüzde 30 çıkardı. Altı kişiden birinde de migren bulunurdu. Fakat son çalışmada şunu gördük. Aslında toplumun   3 ila 4’te birinde migrenle ilgili baş ağrısı var. Kesin ya da migren olasılığı yüzde 28.8; sinirsel ağrıların oranı ise yüzde 14.5 çıktı. Eski bilgilerimiz bize migrenin daha nadir görüldüğünü söylerken, yeni bilgiler bunun tam tersini ortaya koyuyor. 

Bu bilginin sonuçları ne oldu?
Gerilim tipi ağrı çekenler, sık ağrı kesici aldığında ilaç bağımlılığı oluşması çok nadirdir. Halbuki migrende bu çok sık görülür. İkincisi, gerilim ağrılar sadece antidepresanlarla tedavi edilir. Halbuki migren, spesifik ilaçlarla ve ağrı kesicilerle tedavi edilir.
Şimdiye dek birçok hastaya daha baştan yanlış tanı konulmuş. Migrenlilerin sadece yüzde 42’si doğru teşhis edilmiş. 

Migrenin tanısında kullanılan yeni yöntemler var mı?
Migrenin teşhisi kolay değildi. Çünkü bir laboratuvar testi yok. Ya da bir filmle ortaya konulamıyor. Bu yüzden migreni daha karakteristik olarak sorgulayan birtakım sorular ve tarama testleri geliştirildi.
Biz de bunların Türkçe’de geçerli olanlarını kullandık ve bugün migren tanılandırılması daha iyi yapılıyor.


Bir beyin hastalığı
Migren, bazen baş ağrısının eşlik etmediği ama çoğunlukla baş ağrısının da birlikte bulunduğu bir beyin hastalığı olarak tanımlanıyor. Migrenle birlikte ağrıların yanı sıra beyinde de birtakım fonksiyon bozuklukları oluyor. Bu nedenle migren sadece baş ağrısı değil, atak döneminde görme ya da karar verme yetileri gibi pek çok beyinsel fonksiyonun kısmen etkilendiği bir hastalık. 

TÜRKİYE’NİN MİGREN HARİTASI
Türk Nöroloji Derneği Baş Ağrısı Çalışma Grubu öncülüğünde yapılan ‘Türkiye’de Baş Ağrısı ve Migren Epidemiyoloji Çalışması  2008’ önemli verilere ulaştı. 21 ilde 18 - 65 yaş arası beş bin kişinin katılımıyla yapılan sonuçlarına göre, migrene kadınlarda daha sık rastlanılmasının nedeni, kadınlık hormonu olan östrojen. İşte araştırma sonuçları:
- Eğitim ve gelir düştükçe migrenin görülme sıklığı artıyor. 
- Migren en çok, Doğu Anadolu Bölgesi’nde görülüyor (yüzde 24.1). Yüzde 22 ile Marmara Bölgesi 2’inci sırada. Diğer bölgeler sırayla Karadeniz yüzde 21.6, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu yüzde 20, Akdeniz Bölgesi yüzde 15.7. En düşük yüzde 10’la Ege Bölgesi.
n Migrenlilerin yüzde 88.3’ü ilaç kullanıyor. Bunların sadece yüzde 36.9’unun doktor tavsiyesiyle ilaç alıyor. Geride kalanlar, eczacı ve arkadaş tavsiyesiyle ilaç kullanıyor. 
- Baş ağrısı çekenlerin yüzde 48.6’sı ve migrenlilerin de yüzde 29’u doktora başvurmuyor. 
- Doktora başvuranlara da çoğu kez doğru teşhis konulamıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 55’ine, migren hastası oldukları halde migren tanısı konulmamış.
- Ağrıyı dindirmek için başına patates bağlayanların oranı yüzde 3.2! Hastalar akupunktur ve bitkisel tedavi de deniyor.
- Hastaların yüzde 90’ı, migren yüzünden hayat kalitelerinin bozulduğunu söylüyor. 3’te 2’si aile ilişkilerinin bozulmasından şikayetçi.
- Hastalar, migrene özgü olmayan basit ağrı kesiciler ve antiromatizmal ilaçlar ve antidepresanlar kullanıyor. Etkili ilaç kullananların oranı yüzde 5. 
- Aşırı ilaç kullanım oranı yüzde 8.8. 
- Haftada birden daha sık migren ağrısı geçiren hastaların oranı yüzde 40. Haftada bir migren ağrısı geçirenlerin oranı yüzde 54.
Ortalama ağrı sıklığı da ayda 6 kez. 
- Türkiye’de migrenlilerin atak süreleri ortalama
1,5 gün. 


3 ADIMDA KENDiNiZi TEST EDİN

Son üç ay içinde iki kez veya daha fazla baş ağrısı geçirdiyseniz; 

Ağrı sırasında hiç ışıktan rahatsız oldunuz mu? 
Ağrı sırasında hiç mideniz bulandı mı? 
Ağrınız nedeniyle en az bir gün işe ya da okula gidemediğiniz oldu mu?

Eğer bu üç sorunun ikisine bile “Evet” diyorsanız ağrınızın migren olma ihtimali yüzde 90’ın üzerinde. Mutlaka bir nörologa başvurmanız gerekir.